Một năm sau làn sóng tinh gọn bộ máy hành chính mạnh mẽ theo các định hướng chiến lược của Tổng Bí thư Tô Lâm, một thực tế đầy thách thức đang hiện ra rõ rệt tại hệ thống quản trị cấp cơ sở của Việt Nam.
Công cuộc cải cách quy mô lớn này đang đứng trước một bước ngoặt mang tính quyết định, khi Bộ Nội vụ vừa ban hành Công văn số 6218/BNV đề nghị tiếp tục nghiên cứu lại việc sáp nhập xã, phường cho giai đoạn sắp tới.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh công luận đặt ra câu hỏi, liệu hệ thống hành chính hiện nay có được nâng cao hiệu năng phục vụ hay đang đối mặt với những bất cập hệ thống lớn đến mức cần phải xem xét lại toàn bộ lộ trình triển khai.
Theo giới chuyên gia, nhìn vào bức tranh thực tế sau giai đoạn đầu cắt giảm đầu mối, triệu chứng rõ rệt nhất của những áp lực phát sinh chính là căn bệnh “một người gánh quá nhiều vai” tại các cơ quan xã, phường.
Việc cơ cấu lại biên chế khiến cho một công chức địa chính hiện nay buộc phải kiêm nhiệm thêm hàng loạt mảng việc phức tạp khác như xây dựng, môi trường hay quản lý đô thị là một ví dụ.
Do thiếu chuyên môn và phải chịu áp lực công việc đè nặng, từ đó đã dẫn đến tình trạng hồ sơ bị tắc nghẽn và người dân phải chờ đợi mệt mỏi, đã và đang trở thành hiện tượng phổ biến rộng khắp.
Đáng lo ngại hơn, trên hệ thống dịch vụ công, áp lực chạy theo chỉ tiêu thời gian đã đẩy nhiều cán bộ vào thế buộc phải bấm lệnh giả đã “hoàn thành” hoặc “yêu cầu bổ sung” khống để đối phó với hệ thống giám sát, trong khi hồ sơ thực tế của người dân vẫn nằm im.
Vẫn theo giới chuyên gia, rất rõ ràng, việc tinh gọn trên giấy tờ nếu không đi kèm với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đã vô tình tạo ra một cuộc khủng hoảng âm thầm về hiệu năng điều hành thực tế ở hầu hết các tỉnh thành.
Chưa hết, bên cạnh các áp lực nhân sự, gánh nặng tài sản công sau sáp nhập đang là một bài toán nan giải đối với ngân sách quốc gia.
Các số liệu thống kê tính đến đầu tháng 6/2026 đã cho thấy trên cả nước hiện vẫn còn tồn đọng hơn 11.400 trụ sở nhà đất dôi dư ở các địa phương và khoảng 702 cơ sở ở trung ương chưa hoàn thành việc xử lý.
Trong số đó, các địa phương mới chỉ giải quyết được 4.709 cơ sở, đồng nghĩa với việc phần lớn tài sản công vẫn đang phải chờ đợi phương án xử lý cụ thể.
Việc hàng ngàn trụ sở nhà nước bị bỏ hoang, hay không được chuyển đổi công năng không chỉ gây ra sự lãng phí nghiêm trọng mà còn đánh mất không gian sinh hoạt cộng đồng và nguồn thu tiềm năng của ngân sách nhà nước.
Trước những rạn nứt và điểm nghẽn hành chính như vừa kể, sự xuất hiện của Công văn số 6218/BNV là một tín hiệu cho thấy đây có thể là sự thoái lui hay tiến tới dẹp bỏ để quay lại mô hình cũ, nhằm khắc phục tư duy sai lần và nóng vội của người đứng đầu Đảng CSVN.
Hơn nữa, trong giai đoạn hiện nay, việc gom các xã nhỏ thành thôn lớn tương đương với cấp Huyện cũ theo mô hình của Trung Quốc, mới đủ tiềm lực để thiết lập các Trung tâm Hành chính công chuyên nghiệp, đang là điều bắt buộc nhằm xóa bỏ tư duy đối phó của bộ máy.
Cho dù, trong một môi trường chính trị vốn thường ngại thay đổi như ở Việt nam, việc né tránh các bất cập phát sinh trong công cuộc sáp nhập, tinh gọn bộ máy trong hơn một năm qua sẽ là một điểm cộng lớn về tính cầu thị của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Tuy nhiên, để công cuộc cải cách của ông Tô Lâm thực sự chạm đến cái đích cuối cùng là làm cho cuộc sống người dân tốt hơn, hệ thống chính trị cần phải thừa nhận rằng việc tinh gọn vừa qua không đảm bảo tính phục vụ thực chất.
Mà chỉ dừng lại ở những con số cắt giảm cơ học của ở các địa phương trong những báo cáo thành tích đầy mầu hồng.
Trà My – Thoibao.de
