Câu chuyện tân Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Vương Quốc Tuấn ngay khi vừa nhận chức vụ ngày 21/9/2026, ngay lập tức đã phát đi thông báo không nhận hoa và không tiếp các đoàn đến chúc mừng tưởng chừng chỉ là một chi tiết nhỏ thông thường. Thế nhưng, trong bối cảnh chính trị hiện nay, cử chỉ này lại tạo ra sự chú ý đặc biệt từ dư luận.
Khi ông Tuấn kinh qua các vị trí lãnh đạo Chủ tịch tỉnh Bắc Ninh rồi tỉnh Thái Nguyên trước khi được điều động về Quảng Trị chỉ trong vòng ít năm, được cho là do ông đã tạo dựng một dấu ấn ban đầu về sự thanh liêm.
Dù thành tích công tác ở các địa phương trước đó cần phải được kiểm chứng, nhưng việc kiên quyết chối từ những nghi thức chúc mừng rườm rà ngay ngày đầu nhận nhiệm vụ là một điểm sáng mà công luận cho rằng đáng ghi nhận.
Tuy nhiên, hành động mang tính cá nhân của ông Tuấn vô hình trung lại bộc lộ một căn bệnh kinh niên đã tồn tại dai dẳng hàng thập kỷ trong nội bộ bộ máy lãnh đạo của Đảng CSVN. Đó là văn hóa chúc mừng lãnh đạo khi nhậm chức mới.
Theo Đại tá Quân đội Trần Nhung, cựu Tổng Biên tập báo Cựu Chiến binh mới đây từng cho biết, đây không đơn thuần là sự xã giao hay phép lịch sự tối thiểu, mà đã biến tướng thành một hình thức hối lộ công khai, nguy hiểm và tinh vi bậc nhất để “lấy lòng” cấp trên.
Theo đó, mỗi khi một lãnh đạo cấp cao nhận quyết định bổ nhiệm một kịch bản quen thuộc lại diễn ra, các ban ngành, đoàn thể, doanh nghiệp và cá nhân lần lượt xếp hàng, nườm nượp đem hoa, quà đến bái kiến.
Nhưng không ai có thể đo đếm hay kiểm soát nổi giá trị vật chất thực sự bên trong những lẵng hoa ấy là gì?
Theo Đại tá Trần Nhung, lịch sử công cuộc chống tham nhũng tại Việt Nam từng ghi nhận những bài học về sự tinh vi này. Cụ thể, nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu từng phát hiện chiếc phong bì có hàng chục nghìn USD nằm gọn trong lẵng hoa chúc mừng.
Đây là một chi tiết hết sức “bất ngờ” khiến ông Lê Khả Phiêu giật mình nhận ra tham nhũng đã vươn sâu quá trong bộ máy, để từ đó quyết tâm đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng làm trong sạch bộ máy.
Tương tự, câu chuyện của ông Hoàng Văn Nghiên thời kỳ đầu làm Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội (1994), khi ông yêu cầu Văn phòng thống kê tiền quà mừng Tết năm đầu tiên đã ghi nhận con số lên tới nhiều tỷ đồng.
Đáng ngại hơn, tình trạng này lại thường tỷ lệ thuận với tần suất luân chuyển cán bộ. Khi cán bộ được điều động liên tục qua nhiều địa phương, các đợt nhận chức, chuyển giao lại mở ra những cơ hội cho nguồn “thu lợi tự nhiên” một cách hợp lệ.
Hình ảnh những cán bộ cấp Cục, Vụ có quyền đề xuất cấp nhà đất vừa nhậm chức mới đây với những cấp dưới chen lấn, xô đẩy chỉ để đưa được tấm phong bì “chúc mừng” nhân dịp lễ Tết là minh chứng sống động cho thấy sự méo mó của đạo đức công vụ.
Thứ văn hóa “mừng chức” như vừa kể đã bám rễ sâu và nhiều người coi đó là chuyện đương nhiên, là kỹ năng sinh tồn chốn quan trường. Nhưng chính nó lại đang bào mòn niềm tin của người dân vào giới lãnh đạo hiện nay.
Công luận đặt câu hỏi làm thế nào để dứt điểm vấn nạn này khi nó đã trở thành một tập quán cố hữu? Bài giải thực sự không hề dễ dàng nếu chỉ dựa vào sự tự giác hay bản lĩnh cá nhân của từng lãnh đạo.
Để ngăn chặn triệt để, đã đến lúc Đảng và Nhà nước Việt Nam cần ban hành những quy định siết chặt kỷ luật công vụ mang tính bắt buộc trên toàn hệ thống.
Cụ thể là, “cấm tuyệt đối việc tổ chức đoàn hay cá nhân chúc mừng, tặng hoa, tặng quà khi bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ dưới mọi hình thức”. Đồng thời phải minh bạch hóa triệt để tài sản, thu nhập của cán bộ lãnh đạo trước và sau mỗi kỳ điều động.
Chỉ khi những quy định pháp lý đủ mạnh được thực thi không ngoại lệ, thứ bệnh dịch hối lộ núp bóng hoa mừng mới không còn đất sống.
Trà My – Thoibao.de
