Chỉ một tuần trước khi ông Lê Minh Hưng chính thức tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng Chính phủ, một tín hiệu mạnh mẽ từ Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam qua việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trong hoạt động thu hồi nợ.
Theo giới quan sát nhìn nhận đây như một “bản tuyên ngôn” đầy sức nặng cho hệ thống tài chính – ngân hàng đang bị bủa vây bởi các phương pháp thu nợ kiểu xã hội đen.
Trong bối cảnh Chính phủ mới đặt ưu tiên hàng đầu vào sự liêm chính và hiệu lực bộ máy, động thái này cho thấy một quyết tâm chính trị nhằm chấm dứt kỷ nguyên của những “vòi bạch tuộc” núp bóng định chế tài chính để cưỡng ép khách hàng.
Theo giới chuyên gia, lý do của sự ra đời cấp bách của bộ quy tắc này nằm ở một nghịch lý pháp lý vừa được mở ra. Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đã chính thức trao cho các ngân hàng một đặc quyền cực lớn: tự thu hồi tài sản bảo đảm mà không cần thông qua tòa án.
Đây vốn được coi là “thanh thượng phương bảo kiếm” phi pháp nhằm để khơi thông những “cục máu đông” nợ xấu vốn làm tê liệt dòng máu của hệ thống tài chính quốc gia từ nhiều năm nay.
Tuy nhiên, quyền lực thu nợ tuyệt đối nếu thiếu sự kiểm soát và buông lỏng tất yếu sẽ dẫn đến sự lộng quyền quá mức cho phép.
Khi các Ngân hàng được phép “vừa đá bóng vừa thổi còi” trong việc định đoạt tài sản của người dân, ranh giới giữa thực thi pháp luật và hành vi cưỡng ép trái luật trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Thực tế những năm qua đã để lại nhiều hình ảnh những “tổ đặc nhiệm” hay các nhóm người lạ mặt “xăm trổ” dữ dằn xuất hiện tại nhà riêng của các khách hàng để gây áp lực.
Thậm chí, họ thẳng tay đập phá và hủy hoại tài sản không nương tay, đã khiến dư luận xã hội nhìn nhận hoạt động của các ngân hàng không khác gì một dạng xã hội đen có giấy phép.
Do đó, sự xuất hiện của Bộ Quy tắc ứng xử năm 2026 chính là nỗ lực của hệ thống nhằm xích con quái vật lộng quyền này lại trong cái lồng kính của đạo đức nghề nghiệp. Lần đầu tiên, những “ngón nghề” bẩn của xã hội đen trong thu hồi nợ được định danh một cách trực diện và khắt khe.
Việc cấm sử dụng vũ lực, cấm quấy rối người thân và bắt buộc phải có sự chứng kiến của chính quyền địa phương khi thu giữ tài sản, đây là những lằn ranh đỏ không được phép bước qua.
Đặc biệt, quy định về việc phải hỗ trợ người vay một khoản tài chính trước khi thu giữ nơi ở duy nhất. Đây chính là thông điệp về sự liêm chính mà Tân Thủ tướng Lê Minh Hưng muốn truyền tải.
Đó là, quyền tự thu hồi nợ là cần thiết để thu hồi dòng vốn, nhưng phải được vận hành bằng bàn tay sạch thay vì những nắm đấm thô bạo của xã hội đen. Đây là một gợi ý đắt giá cho vai trò của các tổ chức xã hội dân sự tại Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Các hiệp hội không nên là nơi trú ẩn cho những sai phạm, mà phải là nơi sẵn sàng công khai danh tính và khai trừ những hội viên làm hoen ố uy tín trong ngành của mình.
Việc chấm dứt tình trạng thu nợ hung hãn không chỉ là câu chuyện của ngành Ngân hàng, mà là biểu tượng cho sự trưởng thành của một quốc gia kỹ trị trong kỷ nguyên mới.
Dưới sự điều hành của ông Lê Minh Hưng – một Thủ tướng có tư duy bài bản, hệ thống tài chính phải hiểu rằng giữ được con người và đạo đức trong thực thi luật pháp mới thực sự là bản chất của pháp trị.
Quyền lực cưỡng chế có thể mang lại hiệu quả tức thời trong việc xử lý nợ xấu, nhưng chỉ có sự liêm chính và nhân văn mới xây dựng được niềm tin bền vững trong lòng nhân dân.
Chấm dứt sự hung hãn kiểu xã hội đen chính là bước đi đầu tiên để làm sạch bộ máy, để khẳng định rằng trong một xã hội văn minh, không có bất kỳ đặc quyền nào được đứng trên danh dự và quyền lợi hợp pháp của con người.
Trà My – Thoibao.de
