Một người đàn bà bán rau vỉa hè nép ở góc phố với chiếc mẹt nhỏ: vài bó rau, rổ cá con, mớ hành… cộng lại chắc chưa bằng một món khai vị trong nhà hàng. Nhưng “gia tài” ấy lại gánh cả tiền trọ, học phí, bữa cơm của một gia đình.
Rồi lực lượng chức năng tới. Đúng quy trình, đúng quy định, đúng đến mức sạch sẽ. Rau cá bị thu giữ gọn gàng như thể vừa dọn xong một “vấn đề” của đô thị. Không cãi vã, chỉ có gương mặt bất lực và tủi thân của người nghèo — thứ thường bị xem như chi tiết phụ trong báo cáo hoàn thành nhiệm vụ. Người xung quanh nhìn, thở dài, rồi ai về nhà nấy. Trật tự được trả lại. Còn sinh kế thì bị mang đi.
Ai cũng biết quản lý vỉa hè là cần. Thành phố không thể bừa bộn. Luật pháp sinh ra để giữ nếp. Nhưng giữa cái “đúng” của quy định và cái “sống” của người yếu thế luôn có một khoảng trống lạnh ngắt: nhân văn.
Câu hỏi không phải “bà ấy có sai không” — sai thì rõ rồi. Câu hỏi là: đã có cái đúng nào khác dành cho bà chưa? Có chợ giá rẻ để vào không? Có khu buôn bán cho lao động yếu thế không? Có chính sách hỗ trợ ra hồn không? Nếu không, thì tịch thu chỉ là gỡ nốt chiếc phao cuối cùng rồi bảo họ… học bơi cho đúng luật.
Một bó rau mất đi tưởng chuyện nhỏ, nhưng đủ làm một gia đình đói. Không ai xin dung túng sai phạm. Chỉ mong pháp luật đi cùng lòng trắc ẩn: xã hội tử tế không đo bằng vỉa hè sạch đến đâu, mà bằng cách nó cúi xuống với những người sát mặt đất.
