Ngày 17/2/2026, Liên minh Châu Âu (EU) đã chính thức đưa Việt Nam vào “danh sách đen” thiên đường thuế đã tạo ra một cơn địa chấn về hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế.
Điều đáng nói là cú sốc này diễn ra chỉ chưa đầy nửa năm sau khi Hà Nội vừa ăn mừng việc được đưa ra khỏi “danh sách xám” vào tháng 10/2025.
Sự đảo chiều chóng vánh này không chỉ phơi bày những yếu kém trong năng lực thực thi các cam kết quốc tế của Hà nội, mà còn đặt ra những dấu hỏi lớn về tính nghiêm túc trong các tuyên bố cải cách của ban lãnh đạo mới hậu Đại hội 14.
Theo giới tài chính quốc tế, việc Việt nam bị liệt vào danh sách đen cùng với Nga hay Panama không chỉ là câu chuyện về danh tiếng quốc gia, mà còn là một bản án kinh tế với những hệ lụy nghiệt ngã hết sức khó lường.
Theo quy định của Hội đồng Châu Âu, các quốc gia nằm trong danh sách “đen này” sẽ phải đối mặt với những biện pháp phòng vệ khắt khe từ toàn bộ các nước thành viên EU.
Các doanh nghiệp Châu Âu đang hoạt động tại Việt Nam sẽ bị cấm khấu trừ các chi phí trả cho đối tác địa phương khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp tại nước chủ nhà.
Đồng thời các khoản thanh toán cổ tức, lãi vay hay phí bản quyền từ EU đổ về Việt Nam sẽ bị áp mức thuế khấu lưu cao – dao động từ 15 đến 30%.
Điều này trực tiếp biến môi trường đầu tư của Việt Nam từ một điểm đến “hấp dẫn” trở nên đắt đỏ và rủi ro hơn bao giờ hết, so với các đối thủ cạnh tranh trong khu vực như Thái Lan hay Indonesia.
Nguyên nhân dẫn đến kịch bản tồi tệ này nằm ở sự thất bại của Việt Nam trong việc đáp ứng 3 tiêu chuẩn cốt lõi của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế EU, đó là: minh bạch thuế, thuế công bằng và thực thi các biện pháp chống xói mòn cơ sở thuế.
Việc chậm trễ cũng như mập mờ trong các chính sách ưu đãi thuế, vốn chỉ để thu hút vốn mà thiếu đi các hoạt động kinh tế thực chất từ Hà nội đã khiến Châu Âu mất kiên nhẫn.
Trong khi Tổng Bí thư Tô Lâm liên tục nhắc tới một “Kỷ nguyên mới” với những mục tiêu tăng trưởng kinh tế với 2 con số đầy tham vọng, thì việc Hà nội bị liệt vào “danh sách đen” thiên đường thuế là một lỗ hổng nghiêm trọng trong quản trị quốc gia.
Một hệ thống chính trị tập trung quyền lực tuyệt đối như ở Việt nam, nhưng lại thiếu sự tuân thủ với các chuẩn mực minh bạch toàn cầu dường như đã va phải bức tường ngăn cách của thế giới văn minh.
Hệ quả hạn chế về dòng vốn FDI và hỗ trợ phát triển từ EU sẽ là những nhát dao cứa sâu vào tham vọng hiện đại hóa đất nước của Ban lãnh đạo Hà nội. Đây là một cái giá quá đắt đối với một quốc gia đang khát vốn và công nghệ như Việt nam.
Nghiêm trọng hơn, từ đó sẽ khiến mọi giao dịch tài chính liên quan đến Việt Nam ngay lập tức sẽ bị các ngân hàng quốc tế gắn cờ đỏ. Quy trình kiểm soát rửa tiền và trốn thuế sẽ bị thắt chặt, gây ra tình trạng chậm trễ và tăng chi phí giao dịch cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Nó cũng dập tắt hy vọng về việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong tương lai gần, khi mà sự minh bạch và uy tín tài chính quốc gia đang bị hoen ố nghiêm trọng.
Nếu Hà nội vẫn phớt lờ các quy tắc ứng xử tài chính quốc tế, thì Việt Nam sẽ mãi chỉ là một nền kinh tế gia công rẻ tiền, bị gạt ra lề các chuỗi giá trị cao cấp của thế giới.
Sự thật đã hiện rõ: không một quốc gia nào có thể vươn mình nếu không chấp nhận chơi theo luật chơi của thế giới văn minh, những cơ hội bị bỏ lỡ và sự tụt hậu dài hạn bởi danh hiệu “thiên đường thuế” đầy tai tiếng.
Một nhà nước pháp quyền thực thụ phải biết thượng tôn luật lệ, không chỉ trong nước mà còn trên cả bình diện quốc tế, đó là con đường duy nhất để lấy lại niềm tin và đà tăng trưởng bền vững.
Trà My – Thoibao.de
