Trước khi Đại hội Đảng CSVN lần thứ 14 sắp diễn ra, giới quan sát chính trị quốc tế đang nhìn nhận giai đoạn cầm quyền của Tổng Bí thư Tô Lâm là một sự kiện lịch sử tàn khốc chưa từng thấy.
Theo đó, nó giống như những triều đại trong quá khứ đi ra từ việc thâu tóm quyền lực bằng “bạo lực” vũ trang. Nên kẻ cầm quyền thường mang trong mình nỗi sợ hãi tột độ về việc bị lật đổ lại theo đúng cách đó.
Việc ông Tô Lâm vươn lên đỉnh cao quyền lực, được mô tả như một cuộc chuyển giao đầy toan tính bằng cách lấn át và phá hủy di sản của người tiền nhiệm là cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Từ đó, đã đặt ông Tô Lâm vào thế kẹt của một “bóng ma” cách mạng, hay sự lật ngược thế cờ của các đồng chí trung thành và thân cận của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Ông Tô Lâm đã mắc phải một nguyên lý chính trị căn bản, đó là, khi quyền lực không đến từ sự thừa kế “danh chính ngôn thuận”, mà bằng sức mạnh kiểm soát vũ lực, thì kẻ cầm quyền sẽ luôn nhìn thấy “phiên bản” tương lai của chính mình, đối với người nắm giữ Quân đội, hay các nhân vật có ảnh hưởng lớn với quần chúng.
Việc Bộ Hưng yên được cho là đang nắm giữ các “tử huyệt” của hệ thống, đó là, các hồ sơ mật, dữ liệu đen và sinh mệnh chính trị của tất cả các lãnh đạo cấp với mục đích cuối cùng như vậy.
Thực tế chính trường Việt Nam hiện nay đã cho thấy một mạng lưới lợi ích nhóm của ông Tô Lâm đã và đang trỗi dậy hết sức mạnh mẽ. Đây chính là lý do vì sao việc bố trí nhân sự chủ chốt ở Trung ương cũng như địa phương, được coi là công cụ sinh tử của phe Công An.
Thay vì chọn con đường hợp pháp hóa quyền lực bằng cách chia sẻ và xây dựng niềm tin với các đồng chí trong Đảng, theo giới phân tích ông Tô Lâm dường như đang đi theo con đường mòn của các triều đại phong kiến.
Đó là, củng cố vị thế bằng sự nghi kỵ và thanh trừng, để loại bỏ các đối thủ tiềm năng. Điều đó, đã tạo ra một sự sợ hãi bao trùm trong đảng, cũng như tâm lý đề phòng cao độ, nơi lòng trung thành với tổ chức được thay thế bằng sự xu nịnh.
Điều đó đã khiến ban lãnh đạo Đảng CSVN hiện nay luôn mang tâm lý “thời chiến” trong lúc thời bình. Họ dường như sợ “nội phản” hơn là kẻ thù đến từ bên ngoài, chỉ cần đủ lực và sức mạnh của phe phái là có thể đoạt lấy quyền lực độc tôn.
Chính vì vậy, thể chế chính trị ở Việt nam vẫn sẽ mãi luẩn quẩn trong vòng xoáy thanh trừng “đồng chí” để tự bảo vệ cá nhân mình, biến sự nghi kỵ thành phương thức quản trị quốc gia, và vô tình họ tự giam mình trong nỗi sợ hãi về một cuộc lật đổ tiếp theo.
Theo giới chuyên gia chính trị, để thoát khỏi “lời nguyền” lật đổ và vòng xoáy nghi kỵ ám ảnh đối với ông Tô Lâm và Đảng CSVN. Việc cải cách thể chế cần phải đặt ra ngay lập tức, và dựa trên ba trụ cột cốt tử không thể tách rời.
Đó là, thể chế hóa quyền lực, nơi luật pháp và các quy định giới hạn nhiệm kỳ phải được đặt cao hơn ý chí của cá nhân người đứng đầu. Phải đảm bảo quy trình chuyển giao lãnh đạo diễn ra minh bạch thay vì coi quyền lực “giật được” là chiến lợi phẩm để các phe nhóm tranh giành bằng mưu mô hay bạo lực.
Cần phải có tư duy tách bạch giữa chính trị và sự tuyệt đối hóa quyền lực, nghĩa là cần chấp nhận việc tranh luận và sự khác biệt quan điểm như một thứ động lực phát triển. Không được quy chụp những người có tiếng nói bất đồng là kẻ phản động hay thế lực thù địch cần tiêu diệt như đang diễn ra như hiện nay.
Đây là điều kiện tiên quyết để giúp những người lãnh đạo Cộng sản nhận ra sai lầm để kịp thời sửa chữa, tránh tình trạng bị cô lập bởi sự xu nịnh dối trá và dẫn tới nguy cơ sụp đổ bất ngờ từ bên trong.
Trà My – Thoibao.de
