Truyền thông nhà nước đưa tin, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tới thăm chính thức Singapore từ ngày 24 đến 25 tháng 8/2026, và đây là một sự kiện đặc biệt quan trọng.
Vậy làm thế nào một quốc gia do Đảng Hành động Nhân dân Singapore (PAP) thống trị liên tục suốt 67 năm qua lại xây dựng được một bộ máy liêm chính, hiệu quả và thịnh vượng bậc nhất thế giới?
Trong khi một thể chế chính trị độc đảng khác tương tự ở Việt Nam lại liên tục loay hoay trong vòng xoáy của vấn nạn tham nhũng và cán bộ tha hóa một cách hết sức trầm trọng?
Theo giới chuyên gia về quản lý nhà nước, sự khác biệt cốt lõi không nằm ở cái nhãn độc đảng hay đa đảng, mà đến từ phương thức vận hành của hệ thống chính trị mang tính quyết định tất cả.
Theo đó, ngay từ những ngày đầu, Đảng cầm quyền (PAP) liên tục săn lùng những bộ óc xuất sắc nhất từ khu vực tư nhân, giới học thuật và quân đội để đưa vào quản lý bộ máy chính quyền.
Trong mô hình trọng dụng nhân tài thực chất này, năng lực của quan chức Singapore được đo lường bằng hiệu quả quản lý, thay vì đo đếm bằng thâm niên hay lòng trung thành ý thức hệ thuần túy như Đảng CSVN.
Trái lại, tại Việt Nam, quy trình tuyển dụng và thăng tiến bị chi phối nặng nề bởi lý luận chính trị, cơ cấu quy hoạch và các mối quan hệ thân hữu hay con ông cháu cha đã tạo ra một bộ máy cồng kềnh nhưng kém hiệu quả.
Đáng chú ý, trong việc chống tham nhũng, Singapore giải quyết tận gốc vấn đề bằng chiến lược 3 trụ cột khiến quan chức nước này “không cần, không thể và không dám tham nhũng”.
Cụ thể, việc trả lương cho các Bộ trưởng lên tới hơn một triệu đô la/năm, là mức cao nhất thế giới dựa trên triết lý rất rõ ràng của ông Lý Quang Diệu, đó là, “lương cao để thu hút tinh hoa và dập tắt động cơ nhận hối lộ”.
Đi kèm với chế độ đãi ngộ vượt trội đó thì Cục Điều tra Hành vi Tham nhũng, một cơ quan độc lập tuyệt đối đặt dưới quyền quản lý trực tiếp của Thủ tướng, sở hữu quyền lực tối cao để điều tra bất kỳ ai mà tuyệt đối không có vùng cấm.
Nhìn sang Việt Nam, mức lương công chức quá thấp đã vô tình biến thu nhập ngoài luồng trở thành động lực vận hành hệ thống. Khi cơ quan chống tham nhũng vẫn nằm trong hệ thống đảng và nhà nước, đã trở thành bài toán vô cùng hóc húa và tuyệt vọng.
Bản chất của khái niệm đảng cầm quyền giữa hai nước cũng có sự phân hóa khác biệt hoàn toàn với Việt Nam. Đó là, Singapore là một quốc gia được coi là độc đảng nhưng thực tế lại đa đảng về mặt pháp lý.
Đảng cầm quyền (PAP) chiến thắng qua các kỳ bầu cử vì họ đối mặt với một sân chơi hoàn toàn mang tính cạnh tranh, nơi các đảng đối lập vẫn giành được ghế trong Quốc hội và thực hiện quyền chất vấn. Nỗi sợ bị cử tri lật đổ nếu quản trị yếu kém buộc đảng cầm quyền phải liên tục tự làm mới và nghiêm khắc với chính mình.
Ngược lại, Việt Nam duy trì cơ chế độc đảng được hiến định với sự lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối của Đảng CSVN. Khi thiếu đi áp lực cạnh tranh chính trị từ các tổ chức đối lập hợp pháp, động lực tự sửa sai của hệ thống phụ thuộc chủ yếu vào ý chí của người đứng đầu, thay vì một cơ chế tự động hóa mang tính bền vững.
Cuối cùng, sự vươn lên của Singapore không thể tách rời một hệ thống tư pháp độc lập, khi Tòa án Singapore minh bạch, có uy tín quốc tế tối cao, tạo ra sự tin tưởng tuyệt đối cho các nhà đầu tư. Trong khi đó, hệ thống tư pháp tại Việt Nam vẫn chịu sự định hướng chính trị của Đảng CSVN.
Nói tóm lại, Việt Nam cần phải từ bỏ thể chế chính trị mang nặng tính ý thức hệ, cũng như học hỏi cơ chế kiểm soát quyền lực, tuyển dụng nhân tài và xây dựng một hệ thống tư pháp độc lập như Singapore.
Vì đây vẫn là rào cản lớn nhất ngăn Việt Nam đạt tới sự thịnh vượng bền vững!
Trà My – Thoibao.de
