Ý tưởng thí điểm xây dựng „phường, xã xã hội chủ nghĩa“ tại Hà Nội của Tổng Bí thư Tô Lâm đang khiến dư luận đặt dấu hỏi lớn: Tại sao một mô hình từng bộc lộ nhiều lực cản trong quá khứ lại tiếp tục được đưa ra thử nghiệm? Giới quan sát cho rằng, đây không đơn thuần là một chính sách hành chính, mà là một bước đi chiến lược nhằm tái cấu trúc quyền lực và kiểm soát xã hội ở cấp độ vi mô.
Về mặt lý luận, mô hình này cố bám víu vào cốt lõi Mác-Lênin qua Nghị quyết 79: khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, nó lại mang tính „ly giáo“ hoàn toàn với nguyên bản công hữu kinh điển khi trước đó, Nghị quyết 68 lại thừa nhận kinh tế tư nhân là „động lực quan trọng nhất“. Sự chắp vá khiên cưỡng này tạo ra một quái thai kinh tế: miệng hô hào lý tưởng cộng sản, nhưng ruột lại vận hành bằng bầu sữa tư bản.
Sự mâu thuẫn giữa „vai trò chủ đạo“ của nhà nước và „động lực quan trọng“ của tư nhân cho thấy một tư duy quản lý bất nhất và đầy rủi ro.
Việc ép buộc một đơn vị cấp cơ sở như phường, xã gồng mình gánh cái mác „xã hội chủ nghĩa“ kiểu mẫu thực chất là một nước đi nhằm tái kiểm soát toàn diện đời sống người dân, siết chặt quản lý túi tiền và quyền tự do của họ dưới vỏ bọc „phúc lợi chung“. Thay vì mang lại lợi ích bứt phá, mô hình biệt lập này nguy cơ kéo lùi động lực giao thương, biến người dân thành những con chuột bạch trong một phòng thí nghiệm lỗi thời.
Khi áp dụng đại trà, vòng lặp „bình quân chủ nghĩa“ và cơ chế xin-cho có thể một lần nữa đẩy nền kinh tế vào hố sâu suy thoái, khiến đất nước kiệt quệ và không thể ngóc đầu lên nổi trước đà tiến vũ bão của thế giới.
Le Anh
