Họ gọi đó là vùng phát thải thấp, nhưng với nhiều người, nó giống một cuộc phân loại công dân theo phương tiện hơn là chính sách môi trường. Từ 1/7, xe máy xăng không chỉ bị hạn chế, mà bắt đầu bị truy dấu bằng camera, nhận diện biển số, phạt tự động như một đối tượng cần quản thúc. Châm biếm ở chỗ, người dân đã đóng thuế môi trường trên từng lít xăng, nhưng giờ chính chiếc xe họ hợp pháp sử dụng lại bị biến thành tội đồ ô nhiễm.
Lạ lùng hơn, trong khi nhà máy xả thải, công trình bụi mù, giao thông hỗn loạn chưa được xử lý tận gốc, mũi nhọn lại hướng về người chạy xe máy mưu sinh. Shipper, xe ôm công nghệ, người lao động nghèo — những người sống nhờ từng cuốc xe — bị yêu cầu “chuyển đổi xanh”, nhưng bằng gì, bằng tiền đâu, và trong bao lâu, không ai trả lời. Nếu không đủ tiền mua xe điện, liệu có bị loại khỏi cuộc chơi lao động?
Đó là nghịch lý của một chính sách đi nhanh hơn hiện thực. Khi hạ tầng công cộng chưa sẵn sàng mà dân bị buộc bỏ phương tiện sống còn, chuyển đổi không còn là lựa chọn, mà là mệnh lệnh. Camera ANPR, dữ liệu số, phạt nguội… nghe như chống ô nhiễm, nhưng cũng phảng phất mô hình giám sát xã hội dưới tên gọi xanh hóa.
Môi trường cần cứu, điều đó đúng. Nhưng nếu cứu môi trường bằng cách dồn gánh nặng lên dân thường, còn nguồn ô nhiễm lớn né tránh trách nhiệm, thì câu hỏi còn đó: đây là chính sách xanh, hay một cuộc tái định hình đời sống bằng mệnh lệnh hành chính?
https://www.facebook.com/share/p/1H2winyMRy/
