Cứ mỗi khi ngân sách chật vật, nợ công căng thẳng hay tăng trưởng hụt hơi, một ý tưởng cũ lại được phủ bụi mang ra: tiền và vàng trong dân. Lần này, nó lại được gọi bằng mỹ từ quen thuộc — “nguồn lực chưa khai thác”. Nghe như chiến lược phát triển, nhưng nhiều người lại thấy thấp thoáng một câu chuyện khác: khi nhà nước thiếu tiền, dân lại thành nơi đầu tiên bị nhìn tới.
Châm biếm ở chỗ, vàng và tiền người dân tích lũy không nằm yên vì “chưa được khai thác”, mà vì đó là phòng tuyến tự vệ trước bất ổn, lạm phát và những cú sốc khó lường. Người dân giữ vàng không phải chống tăng trưởng, mà để chống rủi ro. Biến tài sản phòng thân ấy thành “nguồn lực cần huy động” dễ khiến người ta cảm giác của để dành đang bị nhìn như nguồn dự trữ cho bộ máy. Câu hỏi lớn hơn là: huy động bằng niềm tin nào? Khi niềm tin vào hiệu quả đầu tư công, minh bạch phân bổ vốn hay hiệu suất bộ máy còn nhiều nghi ngại, thì kêu gọi dân mang vàng ra không khác nào bảo người giữ áo phao giao nó cho con tàu đang rò nước.
Nguy hiểm nhất là tư duy cứ thiếu nguồn lực là quay sang dòm ngó tài sản trong dân, thay vì nhìn lại thất thoát, chi tiêu phô trương hay bộ máy phình to. Nguồn lực lớn nhất không nằm trong két của dân, mà nằm ở chỗ có dám cải tổ cách tiêu tiền công hay không. Người dân không phản đối đóng góp cho phát triển. Nhưng họ có quyền hỏi: tiền và vàng được huy động để tạo ra tương lai, hay chỉ để vá những lỗ thủng hiện tại?
https://www.facebook.com/share/p/1ApCbjzG1P/
