Ba người dân đi khiếu nại nhiều lần, giăng băng rôn trước trụ sở công quyền rồi bị bắt với cáo buộc “gây rối trật tự công cộng”. Nghe như một vụ án trật tự, nhưng phía sau lại gợi ra câu hỏi gai góc hơn: đây là xử lý hành vi vi phạm, hay đang biến xung đột dân sự và tiếng kêu oan thành vấn đề hình sự? Châm biếm ở chỗ, công chúng được nghe rất kỹ họ bị bắt vì điều gì, nhưng lại biết rất ít họ khiếu nại điều gì. Nội dung tranh chấp đất đai ra sao, đơn thư đã được giải quyết thế nào, người dân phản đối vì sao — những mắt xích cốt lõi ấy lại mờ nhạt. Khi phần nguyên nhân bị bỏ trống còn phần chế tài được nhấn mạnh, nghi vấn tự nhiên xuất hiện.
Đặc biệt, cụm từ “lăng mạ, xúc phạm uy tín lãnh đạo” luôn mang sắc thái rất rộng. Rộng đến mức đôi khi ranh giới giữa chỉ trích gay gắt và vi phạm pháp luật trở nên khó phân định. Và chính sự mơ hồ ấy dễ làm dấy lên lo ngại: liệu trật tự công cộng đang được bảo vệ, hay sự bất đồng đang bị xử lý như rối loạn? Đất đai vốn là nguồn cơn của vô số khiếu kiện kéo dài. Khi người dân chọn căng băng rôn trước công quyền, đó thường là biểu hiện của bế tắc hơn là lựa chọn đầu tiên. Nếu gốc rễ không được làm rõ mà phản ứng cuối cùng là bắt giữ, câu chuyện dễ bị nhìn như dập triệu chứng thay vì chữa căn nguyên.
Nguy hiểm nhất không phải một vụ bắt người gây tranh cãi, mà là cảm giác khiếu nại dai dẳng có thể bị đẩy thành hồ sơ hình sự. Khi đó, người ta không chỉ hỏi ai đúng ai sai, mà hỏi cánh cửa kêu oan còn mở tới đâu.
https://www.facebook.com/share/p/1Ps1RT6oRV/
